پژوهشی درباره الگوی استفاده نسل زد از شبکه‌های اجتماعی در عمان نشان می‌دهد استفاده فشرده‌تر از این پلتفرم‌ها با مجموعه‌ای از نگرانی‌های روانی، اجتماعی و جسمی همراه بوده است؛ از اضطراب و اختلال خواب تا خستگی دیجیتال و کاهش فعالیت بدنی.

این مطالعه با عنوان «تأثیر شبکه‌های اجتماعی بر سلامت نسل زد در سلطنت عمان» به سرپرستی دکتر سابرامانیان موتورامان، استادیار دانشکده مطالعات بازرگانی دانشگاه آزاد عربی، انجام و از برنامه تأمین مالی بلوکی سازمان پژوهش و نوآوری عمان حمایت شده است.

پژوهشگران با پرسش‌نامه‌ای ساختاریافته، ۱۳۸ کاربر فعال شبکه‌های اجتماعی در بازه سنی ۱۸ تا ۲۵ سال را بررسی کردند. شش عاملِ عادت‌های استفاده، میزان مشارکت، لذت، آثار مثبت، آثار منفی و پیامدهای رفتاری در تحلیل وارد شد. بر اساس گزارش منتشرشده، هر شش عامل از نظر آماری با اثر کلی شبکه‌های اجتماعی بر شرکت‌کنندگان ارتباط معنادار داشتند؛ سطح معنی‌داری نیز کمتر از ۰٫۰۵ گزارش شده است.

بیشتر پاسخ‌دهندگان استفاده روزانه از شبکه‌های اجتماعی را گزارش کردند و بسیاری از آنان چند ساعت در روز در پلتفرم‌های مختلف حضور داشتند. در کنار مزایایی مانند ارتباط و دسترسی آسان‌تر، استفاده مکرر با مقایسه اجتماعی، فشار همسالان و تغییر در تعامل رو‌در‌رو همراه بود.

شرکت‌کنندگانِ دارای استفاده بیشتر، مشکلاتی مانند استرس و اضطراب، احساس تنهایی، نوسان خلق، کاهش تمرکز و کیفیت پایین‌تر خواب را بیشتر گزارش کردند. خستگی چشم، سردرد، الگوی نامنظم خواب، فعالیت بدنی کمتر، بررسی وسواس‌گونه حساب‌ها و دشواری در آفلاین ماندن نیز از دیگر موارد ثبت‌شده بود.

پژوهشگران پیشنهاد کرده‌اند مدارس و دانشگاه‌ها برنامه‌های سواد دیجیتال و شهروندی دیجیتال را تقویت کنند و راهنماهای روشن‌تری برای سلامت دیجیتال تدوین شود. پایش زمان استفاده، کاهش حضور شبانه، وقفه‌های منظم، حفظ فعالیت بدنی و درخواست کمک هنگام آسیب‌دیدن خواب یا حال روانی از توصیه‌های مطرح‌شده است.

این یافته‌ها بر پایه یک پیمایش مقطعی با ۱۳۸ نفر است و وجود ارتباط آماری به‌تنهایی رابطه علت و معلولی را ثابت نمی‌کند. بنابراین نمی‌توان نتیجه‌ها را بدون پژوهش‌های گسترده‌تر به همه جوانان عمان تعمیم داد.