کانون خبر عمان | مسقط | ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶

سعید البوسعیدی، رصدگر عمانی و رئیس مرکز منطقه حفاظت‌شده «آسمان پرستاره الحجر غربی» در الندب، می‌گوید تنوع جغرافیایی و فاصله بسیاری از نقاط عمان از آلودگی نوری می‌تواند این کشور را به مقصدی مهم برای رصد علمی و گردشگری نجومی تبدیل کند.

جبل شمس، منطقه حفاظت‌شده الحجر غربی، بخش‌هایی از جبل‌الاخضر، رمال الشرقیه، استان الوسطی و نقاط مناسب ظفار از مهم‌ترین مکان‌های معرفی‌شده برای رصد هستند. ارتفاع زیاد کوهستان، رطوبت کمتر در برخی مناطق، افق باز بیابان و فاصله از نور شهرها، امکان مشاهده شهاب‌ها، سیاره‌ها، کهکشان راه شیری، سحابی‌ها و خوشه‌های ستاره‌ای را بهبود می‌دهد.

منطقه حفاظت‌شده آسمان پرستاره الحجر غربی مساحتی نزدیک به ۳۸۶ کیلومترمربع دارد و ارتفاع آن از حدود ۱۳۰۰ تا ۳۰۰۰ متر متغیر است. این منطقه براساس فرمان سلطنتی شماره ۴۰ سال ۲۰۱۹ به‌عنوان محوطه حفاظت‌شده اعلام شد و اکنون برنامه‌هایی برای توسعه فعالیت‌های آموزشی و گردشگری آن، با حفظ شرایط طبیعی و آسمان تاریک، در دست پیگیری است.

در سال ۲۰۲۶ برنامه همکاری برای میزبانی رصدخانه‌های نجومی و ایستگاه‌های زمینی در این منطقه امضا شد. هدف این طرح، گسترش پژوهش فضایی و نجومی و ایجاد زیرساختی است که در آینده بتواند عمان را به شبکه‌های بین‌المللی رصد متصل کند.

به گفته البوسعیدی، آلودگی نوری مهم‌ترین تهدید برای این ظرفیت است. استفاده از روشنایی خارجیِ جهت‌دار، سنجش مستمر کیفیت آسمان و کنترل توسعه شهری در پیرامون نقاط تاریک، برای حفظ هم‌زمان گردشگری نجومی، پژوهش علمی و زیست‌بوم شبانه ضرورت دارد.

از پدیده‌های قابل مشاهده در سال‌های آینده، خورشیدگرفتگی جزئی ۲ اوت ۲۰۲۷، ماه‌گرفتگی کامل ۳۱ دسامبر ۲۰۲۸ و یک ماه‌گرفتگی کامل دیگر در دسامبر ۲۰۲۹ معرفی شده‌اند. بارش‌های شهابی برساوشی در اوت و جوزایی در دسامبر نیز هر سال از نقاط تاریک عمان قابل پیگیری‌اند.

برای تازه‌کاران، توصیه شده است یادگیری آسمان با چشم غیرمسلح و شناخت جهت‌ها و صورت‌های فلکی آغاز شود و سپس از دوربین دوچشمی یا تلسکوپ ساده استفاده کنند. اطلاعات زمان‌بندی پدیده‌ها باید از منابع معتبر مانند انجمن نجوم و فضای عمان، رصدخانه آموزشی وزارت آموزش‌وپرورش، ناسا و اتحادیه بین‌المللی نجوم دریافت شود.