دو روز استراحت هفتگی، ۳۰ روز مرخصی سالانه و قاعده پرداخت مانده مرخصی.
توضیح قانون به زبان ساده
هر کارگرِ مشمول قانون کار، دستکم دو روز پیاپی استراحت هفتگی با حقوق دارد. ماده ۷۷ میگوید غیبت کارگر، چه با عذر و چه بیعذر، بهخودیخود دلیل حذف روز استراحت هفتگی نیست. وزیر میتواند برای بعضی کارها و مناطق امکان جمع کردن روزهای استراحت را مشخص کند. طبق ماده ۷۸، مرخصی سالانه دستکم ۳۰ روز با «حقوق شامل» است؛ یعنی حقوق پایه به اضافه مزایا و کمکهزینههای مشمول. استفاده از مرخصی پیش از گذشت دستکم شش ماه از شروع کار نزد همان کارفرما مجاز نیست. زمان استفاده با نیاز کار هماهنگ میشود، اما کارگر نمیتواند از اصل حق مرخصی بگذرد. اگر مرخصی استفاده نشده باشد، معمولاً تا ۳۰ روز قابل نگه داشتن است؛ وقتی استفاده نکردن به خاطر نیاز کارفرما بوده، این سقف ساده را نباید بدون بررسی همان استثنای ماده اعمال کرد. برای نیروی غیرعمانی، بلیت رفت و برگشت به کشور خود برای مرخصیای که در قرارداد توافق شده نیز در ماده ۷۸ آمده است. ماده ۸۱ اجازه تقسیم مرخصی با توجه به نیاز کار را میدهد، اما مرخصی کارگران نوجوان از این قاعده جداست. کارفرما در شرایط ماده میتواند مرخصی سالانه را تا شش ماه عقب بیندازد، ولی کارگر باید دستکم هر دو سال یک بار، حداقل ۳۰ روز مرخصی برود. تبدیل روزهای مرخصیِ استفاده نشده به پولِ «حقوق پایه» در زمان ادامه کار نیاز به موافقت کتبی کارگر دارد. اگر همکاری پایان یابد و مرخصی مانده باشد، برای مانده روزها «حقوق شامل» پرداخت میشود؛ این دو حالت را با هم اشتباه نگیرید. ماده ۷۹ نیز پرداخت حقوق شامل در تعطیل رسمی را مقرر کرده است.
چه کسانی مشمول هستند
کارگران و کارفرمایان مشمول قانون کار.
حقوق افراد
دو روز پیاپی استراحت هفتگی با حقوق؛ حداقل ۳۰ روز مرخصی سالانه با حقوق شامل؛ دریافت مانده مرخصی استفاده نشده هنگام پایان همکاری؛ بلیت رفت و برگشت مرخصی توافقشده برای کارگر غیرعمانی با شرایط ماده ۷۸.
تکالیف افراد
برای استفاده از مرخصی، تاریخ درخواست و موافقت و مانده ثبتشده را نگه دارید. کارفرما باید درخواستها و مانده مرخصی را مستند کند و حق قانونی مرخصی را حذف نکند.
مراحل اقدام
تاریخ شروع کار و رسیدن به شش ماه را یادداشت کنید؛ روزهای مرخصی گرفته و مانده را از کارفرما بخواهید؛ اگر پایان کار رسیده، مبلغ مانده را با حقوق شامل و تعداد روز بررسی کنید؛ درخواست یا توافق برای تبدیل مرخصی به پول را کتبی نگه دارید.
هشدارهای مهم
«حقوق پایه برای تبدیل روزهای مرخصی با رضایت کتبی در دوره کار» و «حقوق شامل برای مانده مرخصی در پایان کار» دو حکم متفاوت ماده ۸۱ هستند. روزهای تعطیل رسمی و استراحت هفتگی نیز مقررات مستقل دارند.
پرسشهای متداول
آیا بعد از شروع کار میتوانم فوراً مرخصی سالانه بگیرم؟
طبق ماده ۷۸ استفاده از مرخصی سالانه پیش از گذشت دستکم شش ماه از شروع کار نزد کارفرما مجاز نیست.
اگر آخر قرارداد مرخصی مانده داشته باشم چه میشود؟
طبق ماده ۸۱ برای مانده مرخصی سالانه که پیش از پایان کار استفاده نشده، حقوق شامل آن روزها پرداخت میشود.
آیا کارفرما میتواند با غیبت من استراحت هفتگی را حذف کند؟
ماده ۷۷ میگوید کارگر به دلیل غیبت با عذر یا بیعذر از حق روزهای استراحت هفتگی محروم نمیشود.